naar thuispagina

 
menu
 

Studentenclub
Salamander
Lokeren.

 


         

In Vlaamse studentenclubs:
© Volgens de StudentenCodex Gent 2001 - ©D/2001/Studentencentrum Leuven VZW en eigen bronnen.

De Salamander is een heildronk iets of iemand ter ere, en geen strafdronk of een wedstrijd in sneldrinken.
Het is het hoogste studentikoos eerbewijs dat een lid van de corona, ook een afwezig persoon, aan de clubtafel te beurt kan vallen.
Wanneer de Praeses een Salamander aankondigt, worden de glazen leeggedronken en opnieuw gevuld. Het Salamander-commando wordt gewoonlijk door de Praeses gegeven, zoniet door een door de Praeses aangeduid lid van de corona (=alle leden van de club). Het ritueel verschilt in Vlaanderen van studentenstad tot studentenstad en dan nog hebben vele clubs een eigen traditie om een Salamander aan te kondigen. Enkele varianten zijn hieronder samengebracht.

Voor de officiële (en overzichtelijke) beschrijving van een Salamander verwijzen wij U graag door naar de blauwe blaadjes van de clubcodex; onder Rondgezangen en Bierspelen - Plechtigheden; 139 SALAMANDER.
Een Salamander gaat als volgt:

Praeses:
"Silentium! Klaar voor de Salamander op het heil van ... (of ter ere van ... )
Ad exercitium sanctissimi salamandris, omnes commilitones, surgite!"
(of "levate pocula", ingeval de corona reeds rechtstond*).

Bovenstaande formulering is er één van die vooral in Gent in zwang is. Andere varianten zijn:

  • "Ad exercitium sancti sanctissimi salamandris, omnes commilitones qui adsunt, surgite!"
  • “Ad exercitium (sacro) sancti sanctissimi salamandris, omnes commilitones qui adestis, surgite!”

Corona - staat recht, heft het glas en antwoordt: "Surgimus!" (of *"Levamus").

Praeses:
"Brengt het glas op de hoogte (of 'ter hoogte'):
Van de Nederlandse gedachte!"
of "Van het eeuwigdurend studentenras!"
Corona: "Hoog!" (de corona heft het glas (ter hoogte van het voorhoofd))
Praeses: "Van het (of 'ons') (Vlaams) meisjesminnend hart!"
Corona: "Hoog!" (glas wordt ter hoogte van het hart gebracht)

Praeses: "Op de hoogte van ..." (ad libitum (=vrij)):
In vele clubs is de formulering nog losser en wordt: "Commilitones, laat ons een keer drinken op..."
Het staat de praeses vrij te kiezen ter ere van wat of wie gedronken zal worden.
Later nog wat voorbeelden...

Er kan ook "ter laagte van" iets gedronken worden; bvb. van alle afwezigen.
Na elke dronk laat de corona zijn mening horen of door instemmend 'Hoog!' te antwoorden en het glas te heffen of door 'laag!' te antwoorden en het glas in de laagte te houden.

De Praeses kan het woord eventueel doorgeven aan anderen van de corona, bijv. aan een oudlid of Pro Senior.


Praeses:

"Van de neus: snuif de lekkere geuren!
(glas wordt onder de neus gebracht)
Van de bovenste lip: een kus tot afscheidsgroet!
(men kust het glas)
Van de onderste lip! hierna volgt soms nog: Van de middenste lip!
Waar is de brand ?!
"

Corona: "Hier!"
Praeses: "Waar zijn de pompiers?"
Corona: "Hier!"
Praeses: "Zijn de spuiten klaar?"
Corona: "Ja!"
Praeses: "Spuit dan op het commando van één, twee, drie!"

De glazen worden ad fundum -in één teug dus- en "met manieren" gedronken. "Met manieren" wil niet meer of niet minder zeggen dan dat elkeen een prosit brengt aan de andere leden van de corona:
bvb. "Prosit Pro's, prosit Senior, prosit Corona."
In onze club heerst nog discussie over wie eerst gegroet moet worden, de Pro Seniors of de huidige Praeses.

Met de ledige glazen wordt op de tafel getrommeld tot de praeses zijn glas opheft; op zijn commando van Eén, twee, drie! worden de glazen samen met één slag op tafel neergezet.
Het glas kan ook omgekeerd op het hoofd worden gehouden om te tonen dat het leeg is in plaats van ermee op de tafel te trommelen, hoewel dit geen algemene regel is.
Als ieders glas leeg is en de glazen op de tafel staan zingt de corona met de rechterhand aan het hart:

"Ja, dat voelen wij. (bis)
Aan ons hartje. (bis)
Aan ons eenzaam hartje. ('dierbaar hartje' voor diegenen die verkeren;- 'jeugdig hartje' is de officiële versie)
En 't is van jarenlang bekend. (bis)
Dat alles zwicht voor de student. (bis)** "
('zwicht' wordt dezer dagen veelal vervangen door 'wijkt' hoewel 'zwicht' de officiële manier is)
'van Gent' wordt meestal toegevoegd door diegenen die in Gent studeren

Praeses: "Salamander ex!"

**Het klinkt als een hoon en is uiterst oneerbiedig om na deze heildronk vulgaire straatliedjes te zingen van de slag

Mie katoen komt morgennoen,
We zullen een pintje drinken,
Mie katoen komt morgennoen,
We zullen een pintje doen.
Lalalalallalalalalala (bis)

Wij zijn gezworen kameraden
Wij zullen elkander nooit verlaten
Wij zijn bijeen en we blijven ondereen
Wij zullen elkander nooit verlaten !

Oorsprong van het ritueel.
© Akim Willems (Herr W.) -
Een historisch-etymologische en verklarende wandeling doorheen de Studentencodex
.

Over het ontstaan van het Salamanderritueel bestaan verschillende theorieën en verklaringen, maar de oorsprong zou in het Duitse Breslau liggen. Vanuit Breslau heeft het zich over andere (Duitse) universiteiten verspreid. De eerste sporen daarvan dateren van 1825. Sinds 1827 kende men zowel in Breslau als in Halle het tegen elkaar aanwrijven van glaasjes met brandende "Schnaps". Uit een humoristisch manuscript uit 1829 weten we dat de Vuursalamander de god van de Schnapsdrinkers was die regelmatig in de clinch ging met Cerevisius, de god van de bierdrinkers.

Hoe kwamen die Duitse studenten er bij om de Vuursalamander tot god van de Schnapsdrinkers uit te roepen?
Algemeen wordt aangenomen dat het verband houdt met de heropleving van het fenomeen "natuurgeesten" tijdens de Romantiek (eerste helft van de negentiende eeuw). Misschien heeft ook Goethes Faust een rol gespeeld bij de naamgeving, aangezien Faust zegt:
"Salamander soll glühen, Undine sich winden, Sylphe verschwinden, Kobold sich mühen!".
Zelfs Paracelsus (1494-1541), de beruchte Zwitserse vagant en drinkebroer, was er al van overtuigd dat salamanders vuurwater dronken. De redenering ligt dus voor de hand: salamander - vuurwater - schnaps.

Na 1830 wordt er onder Duitstalige studenten ook gesproken over een "Biersalamander".
Ook over de omschakeling van Schnaps naar bier bestaan fantasierijke theorieën. De realiteit is echter vrij banaal: bier was een meer verspreide en gedronken drank, waarom zou het Salamanderritueel daarom niet met bier uitgevoerd kunnen worden?
De "Biersalamander" was geboren.

De oudste sporen die met zekerheid op het "biersalamanderen" wijzen, gaan terug tot het Heidelbergse studentencorps Saxo-Borussia uit 1832. De Salamander als heildronk ontstaat pas rond 1846, maar tot 1880 werd het "salamanderen" overwegend beschouwd als een ordinair bierspel.

In Vlaamse studentenkringen wordt de term meestal gebruikt als benaming voor de heildronk, maar ook als benaming voor het ad fundum drinken van je glas: Een salamander drinken, salamanderen.
In Duitstalige studentenkringen kent men ook nog een "Toten- oder Trauersalamander" waarmee men overleden commilitones eert en herdenkt.

De doden- of treursalamander gaat vrij vertaald volgens Coburger Convent als hier [link vertaling] beschreven.

Bierkenners.

 
Bierkenners drinken
Salamander
het klasse bier
 

Formuleringen.

De benaming en de ritus komen van de Duitse studenten, maar de Vlamingen hebben een eigen formulering gemaakt.
Bij de Salamander wordt het glas ad fundum gedronken nadat het op commando van allerlei "hoogten" werd geheven:
"Op de hoogte van ons bolsjevistisch verstand (het voorhoofd), van hetgeen Adam niet bezat (de rib/hart), van onze christelijke middenstand (de navel), van de linkervoet, van de rechtvoet, op de kop, laat los, van de neus, snuif de lekkere geuren, van de bovenste lip, van de onderste lip, van de middenste lip, een kus tot afscheidsgroet..."

Sommige verenigingen houden er eigen formuleringen op na, zoals vroeger bv. de Leuvense faculteitskring Germania: "Breng het glas ter hoogte van: P.C. Hooft, H.C. Poot, Gerrit Achterberg, Onno Zwier van Haren, Willem van Haren, Frans Hals, Willem Bilderdijk, Ooratius, Simon Vinkenoog, Emmanuel Hiel, professor Van Dievoet, de andere voet."
Anatomische verklaring is hierbij overbodig.

In Duitsland werd de Salamander aanvankelijk met brandende schnaps gedronken; vandaar de benaming omdat een salamander volgens de oude voorstelling in het vuur kon leven en vlammen spuwen.
Die eigenschap werd vooral toegedicht aan de vuursalamander. (cfr. ons clublied: "wij spuwen vuur noch vlam")
De vuursalamander dankt zijn naam immers aan het feit dat hij gaat schuilen tussen houtblokken. Als men dan die houtblokken in de open haard stak zag men dikwijls de vuursalamander zich snel uit de voeten maken. Men dacht toen dat die salamander regelrecht uit het vuur kwam, vandaar zijn naam.

Deze aanvulling nog van de weledelgeleerde prof. drs. Thimotheus De Meyer:
"Nog steeds verwijzen de frases 'Waar is de brand? Waar zijn de pompiers? Zijn de spuiten klaar?...' die gesproken worden bij de Vlaamse formulering van het salamanderritueel naar het feit dat het ritueel vroeger met brandende schnaps plaatsvond.

Het schild, het monogram en de clubkleuren.

Het wapenschild van de studentenclub Salamander werd ontworpen door de stichters van de club waaronder dr. George Daens, bij de oprichting in 1974 de bezieler van de club.
Het is een heraldisch schild samengesteld uit een afbeelding van een vuurSalamander met rechts daarvan drie banen met de clubkleuren, respectievelijk zwart, wit en groen. Over de drie gekleurde banden op het schild staat het monogram van de club.
Het monogram is een samentrekking van de sierlijk geschreven letters
V, C en F, S en een uitroepteken. V, C en F staan voor respectievelijk
"Vivat, Crescat et Floreat". 'S' is de eerste letter van Salamander, de naam van onze bescheiden club.

'Vivat, Crescat et Floreat de Salamander' wordt vrij vertaald als:
"Opdat hij gelukkig moge leven, groeien en bloeien de Salamander."

De kleuren zwart en wit verwijzen naar de kleuren van het Lokerse schild van raap en rooster. De groene kleur is een referentie naar het Waasland.

 

Eerst?

En voor diegenen die zich afvragen: Wie was er eerst? Het café van Rie in Gent of de club uit Lokeren?
De club.

En de Britse brouwerij kwam nog later!

terug naar boven.